Sau 6 tiếng chờ đợi, Sadeghi kiệt lực bước ra từ một hiệu thuốc ở thủ đô Tehran với insulin trong tay, thứ ngày càng trở nên khan hiếm do lệnh cấm vận của Mỹ.

"Tôi bị tiểu đường gần 10 năm rồi", nam lao động đang thất nghiệp nói, thêm rằng ông sống ở Karaj, cách Tehran khoảng một giờ lái xe. "Trước đây, bạn có thể tới bất kỳ hiệu thuốc nào và họ sẽ bán cho bạn, còn hiện thời bạn phải đi 1.000 hiệu thuốc mới mua được", Sadeghi thở than sau một tuần đi hết nơi này đến nơi khác.

Người dân xếp hàng mua thuốc tại nhà thuốc 13 Aban ở Tehran hôm 19/2. Ảnh: AFP

Người Iran đối mặt với tình trạng thiếu thuốc men thậm chí trước cả khi dịch Covid-19 bùng phát ở đô thị miền trung Qom, đến nay đã khiến 61 người nhiễm nCoV, trong đó , và dẫn tới sự hoảng loạn do thiếu khẩu trang.

Tình trạng thiếu vật tư y tế diễn ra sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân và tái áp đặt lệnh cấm vận với Iran vào năm 2018. Washington miễn trị đối với hàng hóa nhân đạo, đặc biệt là thuốc men và vật tư y tế, nhưng các ngân hàng không dám thực hành những giao tế mua bán quốc tế với Iran do lo sợ vi phạm lệnh cấm vận. Điều này khiến thuốc thang ở Iran càng trở nên khan hiếm và đẩy giá cả leo thang.

"Tôi mua insulin từ khoảng 3 năm trước với giá 17.000 toman (hơn một USD), còn bây giờ nó có giá lên tới 50.500 toman", Sadeghi cho hay. "Mọi thứ đang ngày một đắt đỏ hơn. Bảo hiểm chi trả khoản này. Đó là lý do tôi đã tới cả nghìn hiệu thuốc suốt từ thứ 7 tuần trước để mua chúng. Họ rút cuộc cũng ưng nhưng mất rất nhiều thời gian và bạn phải đi rất nhiều nơi".

Vào những lúc không tìm ra thuốc, Sadeghi phải "mượn tạm" insulin từ các bệnh nhân khác để sống sót. Ông vật lộn tìm mua kim tiêm và ống tiêm ở các hiệu thuốc.

"Gần đây, họ bắt đầu buộc chúng tôi phải trả cả tiền kim tiêm", Sadeghi nói.

Phát ngôn viên Bộ Y tế Iran Kianoush Jahanpour cho biết nước này "hiện đủ khả năng sinh sản hơn 97% lượng thuốc cần thiết".

"Chúng tôi chỉ nhập cảng 3% số thuốc đang dùng, những loại rõ ràng là mới và công nghệ cao, được dùng với liều lượng hạn chế và việc sinh sản trong nước là không khả thi", ông nói. Tuy nhiên, Jahanpour dìm rằng một năm nay, Iran phải chật vật nhập cảng "thuốc trị các bệnh hiếm và đặc biệt".

Nằm ở trọng tâm Tehran, hiệu thuốc 13 Aban thu hút rất nhiều bệnh nhân kiên nhẫn xếp hàng nhiều giờ để mua thuốc cho các bệnh hiếm gặp. 13 Aban và các nhà thuốc khác ở Tehran cộng tác với một công ty bảo hiểm do chính phủ điều hành.

Mohammad Aminian, 73 tuổi, cần insulin cho người vợ bị tiểu đường. Ông cho biết các lệnh trị của Mỹ khiến ông gặp khó khăn khi đi mua thuốc.

"Chính phủ đang cụ để mọi thứ hoạt động, dù họ cũng gặp những vấn đề riêng", ông nói. "Chúng tôi sẽ vui nếu họ thương lượng với Mỹ".

Trong khi đó, Sadeghi lại đổ lỗi cho chính phủ Iran. "Họ không có khả năng quản lý mọi thứ. Một số người không có bảo hiểm, họ phải mua với mức giá trên trời. Họ phải chọn giữa trả tiền hoặc chết", ông nói.

Ngoài tiểu đường, các bệnh nhân ung thư và thiếu máu tán huyết di truyền là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất do thiếu thuốc. Shahrzad Shahbani, chủ một hiệu thuốc ở Tehran, chỉ ra một vấn đề nghiêm trọng khác là thiếu thuốc cho người mắc bệnh về tâm thần.

"Một bệnh nhân được kê đơn 200 viên thuốc chỉ có thể mua 100 hoặc thậm chí 20 viên và tình trạng này ngàng càng phổ quát", cô nói.

Mohammed, một cựu binh ngoài 50 tuổi, bị rối loạn găng hậu chấn thương. Ông dùng một loại thuốc được sinh sản tại địa phương, nhưng hiếm bao tử bị đau và nóng rát.

Chủ hiệu thuốc Shahbani đồng tình với quan điểm của Mohammed, cho hay chất lượng thuốc do mỗi công ty sản xuất một khác. Theo cô, nhiều người bị bệnh Parkinson thảng hoặc còn phải nhập lậu thuốc ngoại qua đường Thổ Nhĩ Kỳ.

Thụy Sĩ đã lập ra một kênh tài chính mới để tương trợ thương mại nhân đạo với Iran nhưng không tạo ra mấy dị biệt. Trong khi đó, một số hiệu thuốc tiếp hét giá chợ đen cho những người dân Iran vốn đã chật vật do suy thoái và giá trị đồng nội tệ lao dốc.

Anh Ngọc (Theo AFP )